کمخونی چگونه در آزمایش خون بررسی میشود؟
کمخونی فقط با یک عدد تفسیر نمیشود. هموگلوبین مشخص میکند کاهش توده گلبول قرمز مطرح است یا نه، شاخص MCV نوع الگوی گلبول قرمز را نشان میدهد و فریتین، آهن، TIBC و درصد اشباع ترانسفرین به بررسی ذخایر و دسترسی آهن کمک میکنند.
فریتین پایین چه معنایی دارد؟
فریتین پایین معمولاً به نفع کاهش ذخایر آهن است. فریتین یک پروتئین فاز حاد نیز هست و در التهاب، عفونت، بیماری کبدی یا برخی بیماریهای مزمن ممکن است طبیعی یا بالا باشد؛ بنابراین فریتین طبیعی همیشه فقر آهن را رد نمیکند.
درصد اشباع ترانسفرین چیست؟
Transferrin Saturation یا TSAT از تقسیم آهن سرم بر TIBC و ضرب در صد محاسبه میشود. پایین بودن آن نشان میدهد آهن قابل استفاده برای خونسازی کم است، اما علت آن میتواند کمبود واقعی ذخایر یا محدودیت آهن در التهاب باشد.
MCV پایین چه الگوهایی را مطرح میکند؟
MCV پایین الگوی میکروسیتیک ایجاد میکند. فقر آهن و صفت تالاسمی از علل شایعاند، اما شاخصهایی مانند Mentzer فقط غربالگری هستند و برای تشخیص تالاسمی به بررسیهای تکمیلی مانند الکتروفورز هموگلوبین نیاز است.
MCV طبیعی یا بالا چه اهمیتی دارد؟
کمخونی نورموسیتیک میتواند در خونریزی، بیماری مزمن، بیماری کلیه یا همولیز دیده شود. MCV بالا نیز میتواند با کمبود ویتامین B12 یا فولات، بیماری کبد، کمکاری تیروئید، الکل یا برخی داروها همراه باشد.
رتیکولوسیت چه کمکی میکند؟
رتیکولوسیت پاسخ مغز استخوان را نشان میدهد. شاخص تولید رتیکولوسیت یا RPI در حضور کمخونی کمک میکند پاسخ جبرانی مناسب از کاهش تولید گلبول قرمز تفکیک شود؛ این شاخص بهتنهایی علت را مشخص نمیکند.
چه زمانی نتیجه نیازمند ارزیابی سریع است؟
درد قفسه سینه، تنگی نفس در استراحت، غش، گیجی، خونریزی فعال یا هموگلوبین بسیار پایین نیازمند ارزیابی فوری است. تصمیم درمانی یا تزریق خون فقط با عدد آزمایش و بدون معاینه انجام نمیشود.
منابع علمی
WHO: Haemoglobin cutoffs to define anaemia, 2024
WHO guideline on ferritin concentrations
British Society for Haematology: laboratory diagnosis of iron deficiency
Merck Manual: Evaluation of Anemia