الگوی کمخونی در CBC چگونه مشخص میشود؟
ابتدا هموگلوبین با محدوده مناسب سن، جنس و بارداری مقایسه میشود. اگر کمخونی مطرح باشد، MCV گلبولهای قرمز را به سه گروه میکروسیتیک، نورموسیتیک و ماکروسیتیک تقسیم میکند. سپس RDW، تعداد RBC و رتیکولوسیت برای محدودکردن افتراقها بهکار میروند.
کمخونی میکروسیتیک چیست؟
در بزرگسالان، MCV کمتر از حدود ۸۰ fL الگوی میکروسیتیک ایجاد میکند. فقر آهن و صفت تالاسمی از علل شایعاند. فریتین و درصد اشباع ترانسفرین برای بررسی آهن اهمیت بیشتری از شاخصهای غربالگری مانند Mentzer دارند.
کمخونی نورموسیتیک چه عللی دارد؟
MCV طبیعی میتواند در خونریزی حاد، همولیز، بیماری مزمن، بیماری کلیه و کاهش تولید مغز استخوان دیده شود. پاسخ رتیکولوسیت کمک میکند الگوی تولید ناکافی از پاسخ جبرانی بالا تفکیک شود.
کمخونی ماکروسیتیک چیست؟
MCV بیشتر از حدود ۱۰۰ fL الگوی ماکروسیتیک ایجاد میکند. کمبود ویتامین B12 یا فولات، الکل، بیماری کبد، کمکاری تیروئید، بعضی داروها، رتیکولوسیتوز و اختلالات مغز استخوان از افتراقهای مهماند.
آیا MCV طبیعی همه کمبودها را رد میکند؟
خیر. وجود همزمان فقر آهن و کمبود B12 یا فولات ممکن است MCV را در محدوده طبیعی نگه دارد. RDW بالا، علائم و آزمایشهای تکمیلی میتوانند این الگوی مخلوط را آشکار کنند.
شاخص منتزر چه کاربردی دارد؟
Mentzer از تقسیم MCV بر تعداد RBC محاسبه میشود و فقط یک ابزار غربالگری برای افتراق فقر آهن از صفت بتا تالاسمی در میکروسیتوز است. هیچ شاخص CBC بهتنهایی تشخیص قطعی نمیدهد.
چه زمانی مراجعه سریع لازم است؟
درد قفسه سینه، تنگی نفس در استراحت، غش، اختلال هوشیاری، خونریزی فعال یا هموگلوبین بسیار پایین نیازمند ارزیابی فوری است. کاهش همزمان WBC و پلاکت همراه کمخونی نیز باید جدی پیگیری شود.
منابع علمی
WHO guideline on haemoglobin cutoffs, 2024
NICE guideline: Vitamin B12 deficiency, 2024
Diagnosis and treatment of macrocytic anemias in adults
Mentzer index as a screening tool